Lệch hàm có niềng răng được không còn phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ sai lệch. Nếu vấn đề chủ yếu nằm ở vị trí răng, niềng răng có thể điều chỉnh khớp cắn và sắp xếp răng. Trường hợp lệch do xương hàm cần được đánh giá kỹ trước khi lựa chọn hướng điều trị. Hãy cùng Nha khoa Vạn Hạnh Bình Thuận tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé.
1. Lệch hàm có niềng răng được không?
Câu trả lời ngắn gọn là: Có thể . Tuy nhiên, khả năng thành công của ca niềng phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân gốc rễ gây ra sự sai lệch. Cụ thể:
Nếu lệch hàm do răng hoặc do thói quen (lệch chức năng): Niềng răng là phương pháp tối ưu nhất. Các khí cụ chỉnh nha sẽ kéo các răng xô lệch về đúng vị trí, nắn chỉnh lại khớp cắn, từ đó giúp khuôn mặt trở nên cân đối.
Nếu lệch hàm do cấu trúc xương (xương hàm phát triển quá mức hoặc bất đối xứng): Niềng răng đơn thuần chỉ giúp sắp xếp lại răng cho đều chứ không thể làm thay đổi cấu trúc xương. Bác sĩ bắt buộc phải chỉ định phẫu thuật cắt trượt xương hàm, sau đó mới kết hợp niềng răng để mang lại kết quả hoàn hảo.
2. Đặc điểm nhận biết 3 tình trạng lệch hàm phổ biến
2.1 Tình trạng lệch hàm do răng
Lệch hàm liên quan đến răng xảy ra khi sự sai lệch chủ yếu nằm ở vị trí răng và khớp cắn, trong khi bất đối xứng xương hàm không phải nguyên nhân chính. Răng chen chúc, lệch đường giữa hoặc cắn chéo do vị trí răng có thể làm khuôn mặt hoặc cằm trông lệch khi hai hàm đưa vào khớp cắn.
Đặc điểm:
Khi nhìn thẳng: Khuôn mặt và cằm thường không có biểu hiện bất đối xứng xương rõ rệt, nhưng đường giữa răng có thể lệch hoặc hai hàm không khớp đúng vị trí.
Khi cười hoặc há miệng: Bạn sẽ thấy đường giữa của hai hàm răng (đường dọc chia đôi hai răng cửa) không nằm trên một đường thẳng. Ví dụ, kẽ răng cửa hàm dưới bị lệch hẳn sang trái hoặc phải so với hàm trên.
2.2 Tình trạng lệch hàm do xương
Đây là nguyên nhân phức tạp nhất, xuất phát từ việc xương hàm trên hoặc hàm dưới (hoặc cả hai) phát triển bất đối xứng bẩm sinh, hoặc do di chứng chấn thương.
Dấu hiệu: Rất dễ nhận thấy bằng mắt thường. Cằm bị vẹo rõ rệt sang trái hoặc phải; góc hàm hai bên to nhỏ không đều. Thường đi kèm với tình trạng móm nặng (hạng III) hoặc hô/lẹm cằm nặng (hạng II).
Lưu ý: Ở người trưởng thành, khung xương đã cứng chắc, việc niềng răng chỉ tác động lên răng chứ không ép được xương hàm thu gọn lại.
2.3 Lệch hàm do thói quen xấu (Lệch chức năng)
Xảy ra khi bạn có thói quen nhai một bên trong thời gian dài, hoặc có một vài điểm cộm vướng trên răng khiến hàm dưới phải tự động trượt sang một bên để nhai được thức ăn.
Dấu hiệu: Khi thả lỏng cơ mặt hoặc mở miệng to, cằm trông vẫn cân đối. Nhưng khi cắn chặt hai hàm lại, hàm dưới sẽ tự động vẹo sang một bên.
Lưu ý: Nếu phát hiện sớm ở trẻ em đang tuổi phát triển, tình trạng này có thể nắn chỉnh rất nhanh bằng khí cụ chuyên dụng.
3. Khi nào lệch hàm cần phối hợp phẫu thuật chỉnh hình xương hàm?
Niềng răng chủ yếu điều chỉnh vị trí răng và tương quan khớp cắn. Khi nguyên nhân lệch hàm xuất phát từ bất đối xứng hoặc sai lệch đáng kể của nền xương, khả năng bù trừ bằng chỉnh nha sẽ có giới hạn. Khi đó, bác sĩ cân nhắc điều trị kết hợp giữa chỉnh nha và phẫu thuật chỉnh hình xương hàm.
3.1 Bất đối xứng xương hàm rõ rệt
Một số trường hợp có sự phát triển không cân xứng giữa hai bên hàm, khiến cằm lệch, góc hàm hai bên khác biệt hoặc mặt phẳng khớp cắn bị nghiêng. Mức độ bất đối xứng càng lớn thì việc chỉ di chuyển răng để che lấp sai lệch xương càng khó đạt kết quả ổn định.
Ở người trưởng thành, xương hàm đã phát triển tương đối hoàn thiện nên niềng răng không thể thay đổi đáng kể kích thước hoặc vị trí của nền xương. Với những trường hợp bất đối xứng xương nghiêm trọng, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật chỉnh hình xương hàm nhằm điều chỉnh vị trí của hàm trên, hàm dưới hoặc cả hai hàm, sau đó kết hợp chỉnh nha để hoàn thiện khớp cắn.
3.2 Sai khớp cắn Hạng III (Móm nặng) và Hạng II (Hô/Lẹm cằm nặng) do xương
Với sai khớp cắn Hạng II hoặc Hạng III có thành phần xương rõ, bác sĩ sẽ đánh giá mức độ chênh lệch giữa hai hàm, tình trạng răng và giới hạn di chuyển răng trước khi lựa chọn phương pháp điều trị. Một số trường hợp có thể điều trị bằng chỉnh nha để bù trừ sai lệch xương, trong khi những trường hợp bất cân xứng hoặc sai lệch xương nghiêm trọng có thể cần phối hợp chỉnh nha và phẫu thuật chỉnh hình xương hàm. Quyết định điều trị cần dựa trên thăm khám và phân tích hình ảnh, không chỉ dựa vào biểu hiện bên ngoài.
3.3 Quy trình 3 giai đoạn niềng răng kết hợp phẫu thuật
Nếu bạn thuộc nhóm bắt buộc phải phẫu thuật, quy trình điều trị chuẩn y khoa thường trải qua 3 bước khép kín:
Niềng răng tiền phẫu thuật (6 – 12 tháng): Bác sĩ sẽ gắn mắc cài để giải tỏa các răng mọc lộn xộn, dựng trục răng về đúng vị trí chuẩn trên cung hàm. Lưu ý: Trong giai đoạn này, mặt bạn có thể trông móm hoặc vẩu hơn bình thường vì các răng đang được dàn đều để chuẩn bị cho việc cắt xương.
Phẫu thuật cắt dời xương hàm: Bác sĩ phẫu thuật hàm mặt sẽ can thiệp cắt và dời xương hàm trên/dưới về vị trí tỷ lệ chuẩn, cố định lại bằng nẹp vít sinh học.
Niềng răng tinh chỉnh (6 – 12 tháng sau phẫu thuật): Bác sĩ chỉnh nha tiếp tục tinh chỉnh lại sự lồng múi của các răng, đảm bảo khớp cắn hoàn hảo và chức năng ăn nhai tốt nhất trước khi tháo niềng.
4. Lưu ý khi niềng răng trong trường hợp lệch hàm
Niềng răng có thể cải thiện nhiều dạng lệch hàm liên quan đến răng và khớp cắn, nhưng hiệu quả không giống nhau ở mọi trường hợp. Trước khi điều trị, người bệnh cần xác định rõ nguyên nhân lệch hàm và giới hạn của chỉnh nha để lựa chọn phương pháp phù hợp.
4.1 Xác định rõ giới hạn của niềng răng
Niềng răng tạo lực lên răng để đưa răng đến vị trí mong muốn trong giới hạn của mô nha chu và xương ổ răng. Vì vậy, phương pháp này không thay thế phẫu thuật trong những trường hợp bất đối xứng xương hàm đáng kể.
Với lệch hàm do răng, chỉnh nha có thể điều chỉnh đường giữa, cắn chéo và tương quan giữa các răng. Trong khi đó, những thay đổi liên quan đến kích thước, hình dạng hoặc vị trí của xương hàm cần được đánh giá riêng. Việc cố gắng bù trừ một sai lệch xương lớn bằng cách di chuyển răng quá mức cũng làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến mô nha chu.
4.2 Tuân thủ hướng dẫn sử dụng khí cụ
Một số trường hợp lệch đường giữa hoặc sai khớp cắn cần sử dụng thun liên hàm để tạo lực theo hướng bác sĩ chỉ định. Đây là loại khí cụ người bệnh thường tự tháo lắp và thay tại nhà, vì vậy thời gian đeo và cách sử dụng ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình điều trị.
Người bệnh cần đeo thun đúng hướng, đúng thời gian và thay thun theo hướng dẫn. Không tự ý tăng lực, giảm thời gian đeo hoặc thay đổi vị trí móc thun vì những thay đổi này có thể làm sai hướng di chuyển răng.
4.3 Lưu ý về nguy cơ tái phát và giai đoạn duy trì
Sau khi tháo khí cụ chỉnh nha, răng vẫn có xu hướng thay đổi vị trí dưới tác động của mô nha chu, lực cơ môi – má – lưỡi và khớp cắn. Vì vậy, hàm duy trì là một phần quan trọng của kế hoạch điều trị chứ không phải bước tùy chọn sau khi niềng.
Đặc biệt với những trường hợp từng điều chỉnh đường giữa, cắn chéo hoặc thay đổi hình dạng cung răng, người bệnh cần tuân thủ lịch đeo hàm duy trì do bác sĩ đưa ra. Thời gian và hình thức duy trì sẽ phụ thuộc vào tình trạng răng, phương pháp điều trị và nguy cơ tái phát của từng người.
5. Câu hỏi thường gặp về niềng răng lệch hàm
5.1 Niềng răng chữa mặt lệch mất bao lâu?
Thời gian niềng răng để khắc phục tình trạng lệch hàm thường kéo dài từ 18 đến 36 tháng, tùy thuộc vào mức độ phức tạp của từng ca.
Điều trị lệch hàm mất nhiều thời gian hơn so với các ca chỉ làm đều răng thông thường vì bác sĩ không chỉ di chuyển răng cho thẳng hàng, mà còn phải kéo chỉnh để hàm trên và hàm dưới khớp chặt lại với nhau. Cụ thể:
Với tình trạng lệch do răng hoặc lệch chức năng: Bạn có thể mất khoảng 1.5 – 2.5 năm. Tốc độ này phụ thuộc rất lớn vào việc bạn có tuân thủ đeo thun liên hàm (chun kéo hai hàm) theo đúng hướng dẫn của bác sĩ hay không.
Với trẻ em đang trong độ tuổi thay răng (7 – 12 tuổi): Thời gian có thể ngắn hơn do xương hàm đang phát triển, dễ dàng nắn chỉnh và định hướng lại vị trí.
Với tình trạng lệch do xương: Nếu cần kết hợp phẫu thuật chỉnh hình xương hàm, tổng thời gian điều trị (bao gồm niềng răng trước phẫu thuật, phẫu thuật và niềng răng tinh chỉnh sau phẫu thuật) thường kéo dài từ 2 đến 3 năm.
5.2 Chỉ niềng 1 hàm để chữa lệch hàm được không?
Câu trả lời là không. Đối với tình trạng lệch hàm, sai lệch khớp cắn hay cắn chéo, bác sĩ bắt buộc phải can thiệp niềng răng trên cả hai hàm.
Nguyên tắc cốt lõi của chỉnh nha không chỉ là sắp xếp các răng cho ngay ngắn, mà quan trọng nhất là tạo ra sự lồng múi (ăn khớp) chuẩn xác giữa hàm trên và hàm dưới khi bạn cắn lại.
Khi bạn bị lệch hàm, sự sai lệch vốn dĩ đã nằm ở tương quan giữa hai hàm. Nếu bác sĩ chỉ gắn mắc cài và dịch chuyển răng ở một hàm, hàm đó sẽ thay đổi hình dáng và vị trí. Hậu quả là nó sẽ hoàn toàn không còn khớp với hàm đối diện chưa được niềng. Điều này không những không chữa được lệch hàm mà còn làm hỏng khớp cắn, khiến bạn không thể nhai nghiền thức ăn, dẫn đến đau mỏi cơ hàm và hỏng khớp thái dương hàm (TMJ) về sau. Chỉ định niềng 1 hàm trong nha khoa là cực kỳ hiếm và chỉ áp dụng cho những ca răng xô lệch rất nhẹ ở mặt ngoài, nơi khớp cắn bên trong đã hoàn hảo.
Lệch hàm có niềng răng được không phụ thuộc chủ yếu vào nguyên nhân và mức độ sai lệch. Với trường hợp lệch do răng hoặc lệch chức năng, chỉnh nha có thể cải thiện vị trí răng và khớp cắn. Nếu lệch hàm liên quan đến bất đối xứng xương rõ rệt, bác sĩ cần đánh giá khả năng điều trị bằng chỉnh nha đơn thuần hoặc kết hợp phẫu thuật chỉnh hình xương hàm.
Nếu bạn đang gặp tình trạng lệch hàm, hãy đến Nha khoa Vạn Hạnh Bình Thuận để được bác sĩ kiểm tra khớp cắn, đánh giá cấu trúc răng và xương hàm, từ đó tư vấn hướng điều trị phù hợp với tình trạng thực tế.
Bài viết liên quan
